Achtergrond

aaneengesloten Waterrijk Landschap

Het landschap

De Oude Maasarm is één van de weinige plekken waar de Maas haar hoge oevers heeft doorsneden. De tien kilometer lange natuurlijke laagte is permanent drassig en deels doorsneden door beeklopen. Landbouw was vanwege de natte omstandigheden lang niet overal in de Oude Maasarm mogelijk. Ondanks verwoede pogingen is het centrale deel van de Oude Maasarm landbouwkundig gezien altijd van marginale betekenis geweest.

Oorspronkelijke natuur

De laaggelegen dalen van de Maas, Oude Maasarm en Groote Molenbeek liggen in dit gebied temidden van hoge stuifduinen en zandopduikingen. De grote verschillen in grondsoorten, hoogte, grondwater en overstromingen maken dit gebied uitzonderlijk gevarieerd. De Oude Maasarm, die in de 15e eeuw pas definitief door de Maas werd verlaten is laaggelegen en permanent vochtig. Hier ontwikkelde zich een uitgestrekt met kwelwater gevoed moeras. In de allerlaagste delen bevond zich door kwelwater en incidentele overstroming langdurig water. In de lage delen ontwikkelde zich laagveen en elzenbroekbos. Op de hoger gelegen gronden bevonden zich gevarieerde loofbossen. Het noordelijk deel van de Maasarm valt samen met het dal van de Groote Molenbeek. Hier is sprake van een dynamisch gebied met een door de meanderende beek gevormd dal. Het laaggelegen Molenbeekdal is evenals de Maasoevers frequent overstroomd. Op de Maasoevers leidde de frequente overstroming tot hoogdynamische en voedselrijke weerden. Zandige oevers boden hier plaats aan een rijke flora.

De Oude Maasarm in 1850. De laaggelegen delen zijn kletsnat en deels onontgonnen.

Geschiedenis landgebruik

De natuurlijke omstandigheden maakten de Oude Maasarm een weerbarstig en slecht te ontginnen gebied. Grote delen vormden tot het begin van de vorige eeuw nog ´wildernis´. Binnen de mogelijkheden werd het gebied benut. Moerasgebieden werden ´uitgeveend´ waardoor kleine waterpartijen ontstonden. Natte gronden dienden als hooiland, hoge zandgronden als akker. Op de voedselarme rivierduinen ontstonden door begrazing heidegronden. Na de oorlog werd de heide ingeplant met dennen, werd een uitgebreid stelsel van drainagegeulen aangelegd en kon meer grond als weidegrond in gebruik genomen worden. Alleen de allernatste delen bleven onontgonnen, waar mogelijk werden daar populieren geplant.

Recent

De laatste decennia is het landbouwkundig belang van de Oude Maasarm weer afgenomen. De lage delen van de Oude Maasarm worden aangekocht om er weer natuur te ontwikkelen. Op aangekochte gronden wordt de grondwaterstand weer verhoogd door opheffing van het drainagestelsel. Hierdoor wordt weer plaats geboden aan zeldzame plantensoorten. Ondanks de grote potentie als aaneengesloten natuurgebied is het huidige gebied sterk versnipperd. Wildernis, braakgelegen gebied, populierenbos, akkerbouw en weidegrond wisselen elkaar af. Uitgeveende waterpartijen zijn in gebruik als visvijver. Door de aanleg van kades in 1995 is het gebied afgesloten van de Maas en vinden geen periodieke overstromingen meer plaats.